Kryzys suicydalny – mity i fakty

with Brak komentarzy

PsychoWsparcie Anita Rawa-KochanowskaCo to jest kryzys suicydalny?

 

Kryzys suicydalny to taki moment w życiu człowieka, w którym myśli on o popełnieniu samobójstwa. Jest to szczególne wyzwanie zarówno dla psychologów, psychiatrów, jak i wszystkich ludzi, którzy są blisko osoby w takim kryzysie.

Decyzja o zakończeniu życia często jest dla innych niezrozumiała, w kościele katolickim jest uznawana za grzech, a nauka próbuje rozgryźć jak to możliwe, że człowiek działa wbrew – bardzo silnie rozwiniętemu u każdego zwierzęcia – instynktowi samozachowawczemu.

Zła wiadomość jest taka, że właściwie każdy kryzys, jakiego doświadcza człowiek, niesie ze sobą ryzyko popełnienia samobójstwa. Jak rozpoznać kryzys, pisałam tutaj.

Dobra – że są czynniki chroniące, że każdy człowiek ma zasoby, by ów kryzys suicydalny przezwyciężyć. Są to zarówno zasoby osobiste, jak i społeczne – poczucie, że jest się dla innych ważnym i akceptowanym.

Niestety wokół samobójstwa narosło wiele szkodliwych mitów, które sprawiają, że osoba w kryzysie może nie dostać należytej pomocy.

 

Mity i fakty na temat samobójstwa

 

Mit: Omawianie samobójstwa z klientem/pacjentem może go do niego popchnąć.

Fakt: Rozmowa na ten temat z kimś pełnym empatii dostarczy raczej klientowi/pacjentowi poczucia ulgi i da mu czas, by znowu zapanował nad sytuacją.

 

Mit: Ludzie, którzy grożą samobójstwem, nie popełniają go.

Fakt: Znaczna liczba osób, które popełniły samobójstwo, groziła wcześniej że to zrobi lub zdradzała taki zamiar.

 

Mit: Samobójstwo jest aktem nieracjonalnym.

Fakt: Prawie wszystkie samobójstwa i próby samobójcze są absolutnie racjonalne, jeśli spojrzeć na nie z perspektywy popełniających je osób.

 

Mit: Ludzie popełniający samobójstwo są niespełna rozumu.

Fakt: Tylko niewielu popełniających samobójstwo to osoby chore psychicznie. Większość z nich to normalni ludzie – tylko przeżywający silne emocje.

 

Mit: Samobójstwo to skłonność rodzinna – te tendencje są dziedziczne.

Fakt: Nie jest to kwestia dziedziczności. Tendencje samobójcze mogą być wyuczone, sytuacyjne bądź związane z depresją lub innymi zaburzeniami.

 

Mit: Kto raz miał tendencje samobójcze, będzie miał je zawsze.

Fakt: Znaczna część ludzi w jakimś momencie swojej egzystencji rozważa odebranie sobie życia. Większość wyzwala się z tego, uczy właściwych reakcji, osiąga równowagę i prowadzi satysfakcjonujące życie.

 

Mit: Kiedy ktoś podejmie próbę samobójczą i przeżyje, zagrożenie znika.

Fakt: Czas największego zagrożenia to okres poprawiającego się nastroju, kiedy osoba o skłonnościach samobójczych nabiera energii, wychodząc z ciężkiej depresji.

 

Mit: Jeśli osoba o tendencjach samobójczych zaczyna być hojna i rozdaje swoje dobra osobiste, jest to oznaka odnowy i ozdrowienia.

Fakt: Wiele osób o skłonnościach samobójczych zaczyna pozbywać się najcenniejszych przedmiotów po przypływie energii wystarczającej do podjęcia ostatecznego kroku. Takie rozdawnictwo jest czasem tożsame z wypełnieniem swojej ostatniej woli.

 

Mit: Samobójstwo jest zawsze aktem spontanicznym.

Fakt: Istnieje kilka rodzajów samobójstw. Niektóre mają charakter działania pod wpływem impulsu, inne są bardzo starannie zaplanowane i przeprowadzone.

 

Samobójstwo – czynniki ryzyka (I)

 

Jeśli człowiek:

  • jasno daje wyraz samobójczym lub zabójczym zamiarom;
  • już próbował popełnić samobójstwo;
  • ułożył sobie konkretny plan;
  • ostatnio stracił kogoś bliskiego – na skutek śmierci, rozwodu, separacji;
  • jest psychotyczny (mógł odstawić leki);
  • nadużywa/ł alkoholu i/lub bierze narkotyki;
  • doznał ostatnio fizycznego i/lub psychicznego urazu;
  • mieszka sam i nie utrzymuje kontaktów z ludźmi;
  • jest w depresji lub właśnie wychodzi z depresji lub był ostatnio hospitalizowany z tego powodu;
  • rozdaje cenne dla niego rzeczy bądź zaczyna porządkować sprawy osobiste;
  • wykazuje radykalną zmianę charakterystycznych dla siebie zachowań lub nastrojów. Popada w apatię, wycofuje się z życia, zaczyna się izolować, staje się drażliwy, ma ataki paniki, lęku lub prezentuje zmiany swoich przyzwyczajeń związanych z kontaktami społecznymi, pracą, snem, jedzeniem lub nauką;
  • doświadcza dojmującego uczucia bezradności i/lub beznadziejności;
  • prezentuje wysokie nasilenie jednej lub kilku emocji takich jak gniew, agresja, samotność, wrogość, rozpacz lub rozczarowanie, co nie należy do jego zwykłego obrazu emocjonalnego;
  • znalazł się wobec zagrożenia poważną stratą finansową;
  • przejawia myślenie z pogranicza urojeń prześladowczych;
  • nie radzi sobie do końca ze swoją orientacją seksualną;
  • ma za sobą pobyty w areszcie lub ucieczki stamtąd;
  • oświadcza, lub sugeruje, że kiedy odejdzie, nikomu nie będzie go brakowało;
  • doświadcza przewlekłego lub ostrego stresu w związku z ważnymi problemami;

to ryzyko popełnienia samobójstwa jest duże, gdy występuje chociaż 4-5 z powyższych czynników.

 

Samobójstwo – czynniki ryzyka (II)

 

Ponadto, ryzyko popełnienia samobójstwa rośnie, gdy:

  • idea depresji i tematy związane ze śmiercią/samobójstwem pojawiają się w rozmowach, tekstach osoby, doborze jej lektur, pracach artystycznych lub rysunkach;
  • w życiu człowieka były epizody nieskutecznego leczenia;
  • w jego rodzinie jednostki były przypadki samobójstw, gróźb wobec innych lub maltretowania;
  • rodzina osoby uległa destabilizacji w związku z czyimś odejściem, znęcaniem się, czynami gwałtownymi lub dlatego, że człowiek doznał napaści seksualnej;
  • uwagę osoby zaprząta rocznica jakiejś wyjątkowo bolesnej straty;
  • albo zaburzające spokój wspomnienia napaści fizycznej, emocjonalnej lub seksualnej.

 

Gdy człowiek, z którym rozmawiasz:

– ma myśli samobójcze, duże nasilenie problemów psychicznych, depresję;

– przejawia silne tendencje samobójcze;

– ma plan i/lub przygotowane środki do popełnienia samobójstwa;

                koniecznie dzwoń na pogotowie – są to wskazania do hospitalizacji!

 

Źródło:

  • James R.K., Gilliland B.E. (2008) Strategie interwencji kryzysowej. Warszawa, wyd. PARPA
  • Kubacka-Jasiecka D. (2010) Interwencja kryzysowa. Pomoc w kryzysach psychologicznych.

Photo by Roberto Nickson on Unsplash

Leave a Reply

two × five =